«Дьөһөгөйтөн төрүттээх, соноҕостон соргулаах»

Маннык дириҥ суолталаах, айыы ситимнээх аатынан Оҕо айымньытын дыбарыаһын үрдүкү категориялаах уһуйааччыта, Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна Мария Петровна Попова умсулҕаннаах айар үлэтин түмэр, тарҕатар авторскай семинар-практикума бүттүүн Республика таһымыгар тэриллэн ыытылынна. Бүлүү, Мэҥэ-Хаҥалас, Хаҥалас улуустарыттан, Дьокуускай куораттан эбии үөрэхтээһин үлэһиттэрэ, саха тылын, культуратын учууталлара, норуот маастардара, үөрэнээччилэр кыттыыны ыллылар.

«Мастерская чудес» куруһуок салайааччыта Мария Петровна 2008 сылтан оскуола саастаах оҕолору сылгы кылыттан, сиэлиттэн өрөн эҥин араас оҥоһуктары айан таһаарарга үөрэтэр. Идэтинэн саха тылын учуутала, олоҕун үтүө сылларын саха тыла, культурата сайдар саҕахтарын торумнуурга, төрүт үгэс ситимин үйэтитэр үтүө дьыаланы тэрийиигэ анаан кэллэ.

Сааскы сырдык сарсыардаттан, кулун тутар ый 29 күнүгэр, Ем.Ярославскай аатынан Дьокуускайдааҕы музей балаҕаныгар семинарга кытыыны ыла кэлбит дьон-сэргэ көмүлүөк оһох сылааһыгар угуттанан, сахалыы ас сыа-сым сытыгар санаа көтөҕүллэн, семинар-практикум үөрүүлээх аһыллыытын арыаллаатылар. Дьөһөгөй айыыга анаан аал уоту оттон алгыс аан тылынан саҕалаата Саха Республикатын норуотун маастара Анисия Иннокентьевна Федорова. Киирии саалаҕа Мария Петровна уһуйуллааччыларыныын айан таһаарбыт үлэлэрин быыстапката тэлгэннэ.

Семинар-практикум туруоруллубут сыалын-соругун ситиһэр аналлаах аттарыллыбыт хаамыытынан иилээн-салайан ыытта Оҕо айымньытын дыбарыаһын иитэр-үөрэтэр үлэҕэ директоры солбуйааччы Саха Республикатын үөрэҕириитин туйгуна Татьяна Семеновна Винокурова. Семинар автора Мария Петровна Попова саха төрүт уус-уран оҥоһугун чыпчаала — кыл-сиэл өрүүтүгэр хайдах кэлбитин туоһулуур сэһэргэһииттэн саҕалаан тэрээһиммит сэгэтиллэн истэ. Онуоха алта тиһик «Удьуор утума», «туттарыы, тыыны угуу», «уһуктуу», «тыллыы», «удьуор тыынын уһатыы», «ийэ тыл» диэн ааттанан кыттааччылары бөлөҕүнэн түмэн тэриллэн семинар устата ситимнээхтик баран испитэ бэрт сэргэх, сонун хайысха буолла.

«Удьуор утума» тиһик саҕаланна Мария Петровна айымньылаах үлэтин саҕалыырыгар айыы суолугар сирдээбит уһуйааччылара, билигин даҕаны күүс-көмө буолар биир сомоҕо санаалаахтара, норуот маастардара Т.С.Александрова, А.И.Федорова санааларын үллэһиннилэр, эҕэрдэлэрин эттилэр.

«Туттарыы, тыыны угуу» тиһигэр оскуоланы кытары ситимнээх үлэ чэрчитинэн ДьКНГ учуутала Е.Ж.Алексеева үөрэнээччилэриниин Мария Петровна уруок таһынан дьарыгар иҥэриммит сатабылларын сэһэргээтилэр, дьэрэкээн панно көрдөрдүлэр. Бу тиһиккэ утумнарын сүтэрэ быһыытыйбыт куоракка олорор дьиэ кэргэттэр баҕа өттүнэн оҕолорун дьарыкка биэрбиттэрин, саха үгэһигэр чугаһаабыттарын астына сэһэргээтилэр.

Салгыы «Уһуктуу» тиһиккэ куруһуок уһуйуллааччылара Лыткина Натали, Горохова Элеонора сиэлтэн өрүллүбүт саха сылгытын хайдах таҥан, оҥорон таһаарбыттарын, быыстапкаларга кытталларын саҕалаабыттарын кэпсээтилэр, сиэдэрэй оҥоһуктарынан дьон болҕомтотун тартылар.

Иитии-үөрэтии үлэтигэр биир ситиһиилээх хайысханан бырайыагынан үлэ буолар. «Тыллыы» тиһиккэ Мария Петровна «Уһулуччу дьоҕурдаах оҕолор» уонна «Айымньылаах дьиэ кэргэн» бырайыагынан үлэлэрэ сырдатылынна. “Джуниор Скиллс”,”Ворлд Скиллс” кыайыылаахтара  Камилия Климова ,Николаева Света Аан дойду таһымыгар конкурстарга,фестивалларга кыттыыларын туһунан умсугуйан иһиттибит. Саха оҕотун төрүт үгэскэ сыһыаран иитиигэ дьиэ кэргэн улахан оруоллаах буоларын бигэргэтэн ,төрөппүттэр Д.Д.Мохначевская, А.П.Захарова А.А.Панищева, Будаева И.Г. олус истиҥник оҕолоро уһуйуллар кыһаларыгар табыллан дьарыктаналларын, дьиэ кэргэнинэн бырайыактарга тэҥҥэ үлэлэһэллэрин сэһэргээтилэр. Мария Петровнаҕа махтанан сибэкки дьөрбөтүн, бэлэхтэрин туттардылар.

“Удьуор тыынын уһатыы” тиһиккэ Мария Петровна үлэлээбит сылларынан кэтээн көрүүтүн мониторинынан сирдэтэн оҕоҕо кылынан, сиэлинэн өрүү ханнык сатабыллары сайыннарарын билиһиннэрдэ. «Мастерская чудес» эбии үөрэхтээһин программатын түмүктээбит үөрэнээччитэ Николаева Света, Решетникова Стеша үөрэммит сылларын олус ис киирбэхтик кэпсээн уһуйааччы дууһатын сылаанньыттылар.Николаева Света, Захарова Влада хайы-үйэ технология уонна дизайн колледжын устудьуоннара буолан үөрэнэ сылдьаллара уһуйааҥҥа иҥэриммит сатабыллара олохторугар сирдьит буолан туһалыырын,  идэҕэ туһаайарын туоһулуур.

Мария Петровна орто оскуолаларга государственнай стандарт ирдэбилигэр сөп түбэһиннэрэн саха тылын учебнигын оҥорсууга үлэлэспитин олус сэргии иһиттибит. Хас да пособие соавтора. Бу туһунан коллегата Маҕан орто оскуолатын алын сүһүөх учуутала, РФ үөрэҕиирин бочуоттаах үлэһитэ Петрова Ирина Михайловна кэпсээнигэр Мария Петровна Саха Республикатын үөрэҕириитигэр туһааннаах кылааты  киллэрсибит киһи буоларын өссө төгүл бигэргэттэ.

Семинар-практикум биир тоҕоостоох түһүмэҕинэн буолла Мария Петровна Попова “Божественная нить – Айыы кыла” диэн ааттаах 10 сыллаах үлэтэ түмүллүбүт кинигэтин сүрэхтэниитэ. Оҕо айымньытын дыбарыаһын методиһа, РФ үөрэҕириитин бочуоттаах үлэһитэ Тамара Николаевна Багаева кинигэ суолтатын, аналын сырдатан аһарда, олус өйдөнүмтүө, тиийимтиэ гына таҥыллан оҥоһуллубута айымньылаахтык үлэлиир дьоҥҥо туһааннаах көмө пособие буоларын бэлиэтээтэ. Түмүккэ кыттыылаахтар семинар-практикум хайдах ааспытын ырыттылар, баҕа санааларын эттилэр. Этно-культурнай киин салайааччыта Л.С.Яковлева уһуйааччыга истиҥ тыллардаах махтал-эҕэрдэ суругун туттарда.

Саха олоҥхотугар этиллэринии, Дьөһөгөй Айыыттан кэскиллэнэн илэ-бодо айыллан орто дойдуга түспүт дьыллыа маҥан ат саха норуотун төлкөтүн түстүүр айыы кыылбыт буолар эбээт. Киниэхэ сүгүрүйүү, алгыһынан арчылааһын бу Айыы үөрэҕин ирдэбилэ. Айыы үөрэҕин сирдиир киһинэн биһиги ортобутугар буолар Мария Петровна Попова. Ол ситиминэн кини уһуйуллааччыларын кылынан-сиэлинэн өрүү ньымаларыгар үөрэтэрин таһынан саха оҕотун сиэрдээх буолууга, айыы суолун тутуһарга, сырдык санаанан салайтарарга, куһаҕаны тумнарга үөрэтиитэ үтүө түмүктээх, сайдар аналлаах буоларын бу күн бигэргэттэ. Мария Петровнаҕа айымньылаах үлэни, саргылаах үрдэллэри баҕарабыт!

Анна Слепцова, директоры солбуйааччы